Voorzitter, geachte collega-raadsleden, geacht college, geachte inwoners van Kerkrade,
Vandaag bespreken wij de begroting voor 2027. Een begroting gaat op over cijfers, reserves, investeringen en financiële vooruitzichten. Maar achter iedere begrotingspost gaan mensen schuil. Mensen die prettig willen wonen, veilig over straat willen gaan, zich willen ontwikkelen, voor elkaar willen zorgen en bovenal willen meedoen in onze samenleving.
Namens de Ouderenpartij Kerkrade wil ik beginnen met een woord van dank aan het college, de ambtelijke organisatie en alle maatschappelijke partners die zich dagelijks inzetten voor onze stad. Als coalitiepartij dragen wij verantwoordelijkheid voor het beleid dat vandaag voorligt. Die verantwoordelijkheid nemen wij serieus. Tegelijkertijd hoort daar ook bij dat we kritisch blijven kijken naar wat beter kan. Besturen betekent niet alleen terugkijken op wat is bereikt, maar ook vooruitkijken naar wat nog nodig is.
De OPK heeft de afgelopen jaren een duidelijke ontwikkeling doorgemaakt. Van een constructieve oppositiepartij naar een verantwoordelijke coalitiepartner. Onze uitgangspunten zijn daarbij altijd hetzelfde gebleven. Wij staan voor alle Kerkradenaren, met bijzondere aandacht voor ouderen, sociale samenhang, goed wonen, toegankelijkheid en sterk onderwijs. En wij staan voor een financieel gezonde gemeente, die toekomstige generaties niet opzadelt met de rekening van vandaag.
Niet voor niets koos deze coalitie voor het motto:“Tsezame vuur ’t jeluk va Kirchroa”. (Samen voor het geluk van Kerkrade). Dat motto raakt precies de kern van waar lokale politiek volgens ons over moet gaan. Lokale politiek gaat niet in de eerste plaats over Haagse discussies of politieke profilering. Zij gaat over het dagelijks leven van inwoners. Over mensen die in hun straat, buurt of wijk ervaren of beleid daadwerkelijk werkt.
De kracht van Kerkrade zit niet alleen in het gemeentehuis. De kracht van Kerkrade zit vooral in haar inwoners.
Een van de grootste maatschappelijke uitdagingen van deze tijd blijft eenzaamheid. Voor de OPK is en blijft de bestrijding daarvan een belangrijk speerpunt. Niemand kiest vrijwillig voor eenzaamheid. Toch weten we dat veel inwoners dagelijks worstelen met gevoelens van alleen zijn. Dat geldt voor ouderen, maar ook voor jongeren, mantelzorgers en mensen die door omstandigheden buiten het sociale leven dreigen te raken.
Wij vinden het echter te eenvoudig om eenzaamheid uitsluitend te zien als een vraagstuk van welzijn of zorg. Eenzaamheid ontstaat vaak doordat meerdere zaken tegelijk niet goed op elkaar aansluiten. Omdat een passende woning ontbreekt, voorzieningen te ver weg liggen of openbaar vervoer niet beschikbaar is.
Daarom vinden wij dat de aanpak van eenzaamheid terug moet komen in vrijwel ieder beleidsterrein.
Bij woningbouw, verkeersbeleid, wijkontwikkeling, cultuur, sport en mobiliteit moet steeds de vraag moeten worden gesteld: helpt dit inwoners om mee te blijven doen?
Wij zijn tevreden dat het coalitieakkoord nadrukkelijk inzet op leefbare wijken, sociale samenhang en het terugdringen van eenzaamheid. De uitdaging ligt nu niet meer in het formuleren van ambities, maar in het daadwerkelijk merkbaar maken van die ambities voor onze inwoners.
Voorzitter,
Bij algemene beschouwingen spreken we vaak over wat nog beter kan. Dat is terecht. Maar soms vergeten we stil te staan bij wat we samen al hebben bereikt.
Een mooi voorbeeld daarvan is de ontwikkeling naar een dementievriendelijk Kerkrade. Jaren geleden werd hiervoor vanuit de OPK aandacht gevraagd. Inmiddels zien we dat deze ambitie steeds meer vorm krijgt. Daarmee ondersteunen we niet alleen mensen met dementie, maar ook hun partners, kinderen, mantelzorgers en vrijwilligers. Dat is geen abstract beleidsdoel. Dat is een tastbare verbetering van de kwaliteit van leven van veel inwoners.
Hetzelfde geldt voor onze aanpak van de Hulp bij het Huishouden. Kerkrade wordt inmiddels landelijk gezien als een gemeente die laat zien dat maatwerk, kwaliteit en financiële verantwoordelijkheid uitstekend hand in hand kunnen gaan. Dat er vanuit het ministerie van Volksgezondheid belangstelling bestaat voor onze aanpak, mag worden gezien als een compliment voor iedereen die hieraan heeft bijgedragen.
Juist nu landelijk discussie wordt gevoerd over de toekomst van de WMO, laat Kerkrade zien dat ondersteuning van inwoners geen kostenpost is, maar een investering in zelfstandigheid, gezondheid en kwaliteit van leven. Ook dat is iets waar wij als raad gezamenlijk trots op mogen zijn.
Wonen blijft een belangrijk aandachtspunt voor de OPK.
Wij ondersteunen de ambitie om de komende jaren meer dan 1.300 woningen toe te voegen. Maar bouwen alleen is niet voldoende. De discussie mag niet uitsluitend gaan over aantallen.
De vragen die wij moeten stellen zijn: waar bouwen we, voor wie bouwen we en draagt die woning bij aan de kwaliteit van leven van de toekomstige bewoner?
Voor ouderen is de locatie vaak minstens zo belangrijk als de woning zelf. Een prachtig appartement heeft weinig waarde als winkels, huisarts, bushalte of ontmoetingsvoorzieningen moeilijk of nauwelijks bereikbaar zijn. Mensen die langer zelfstandig willen wonen, moeten ook zelfstandig kunnen blijven deelnemen aan het maatschappelijk leven.
Daarom zullen wij aandacht blijven vragen voor voldoende seniorenwoningen en levensloopbestendige huisvesting. Niet omdat ouderen een uitzondering vormen, maar omdat een gemeente die goed bouwt voor ouderen uiteindelijk beter bouwt voor iedereen.
Ook onderwijs bepaalt de toekomst van Kerkrade.
De OPK heeft altijd veel waarde gehecht aan goed en toegankelijk onderwijs. Want een sterke stad wordt niet alleen gebouwd met stenen, maar vooral met kansen.
Wij zijn positief over de ontwikkelingen binnen het onderwijs en blijven aandacht vragen voor goede schoolgebouwen en sterke basisvaardigheden. Daarbij hoort ook de strijd tegen laaggeletterdheid. Nog altijd ervaren inwoners dagelijks beperkingen doordat lezen, schrijven of digitale vaardigheden onvoldoende ontwikkeld zijn. Dat raakt niet alleen onderwijs, maar ook werk, gezondheid, inkomen en zelfstandigheid.
Daarnaast vinden wij het belangrijk dat onze lokale identiteit zichtbaar blijft. Het Kerkraads dialect en onze streektaal vormen een wezenlijk onderdeel van onze cultuur en geschiedenis. Juist daarom verdienen zij een plaats in de overdracht van ons cultureel erfgoed aan volgende generaties.
Veiligheid blijft terecht een belangrijk onderwerp voor veel inwoners.
Mensen willen zich veilig voelen in hun woonomgeving. Zij willen ervaren dat regels worden gehandhaafd en dat de overheid zichtbaar aanwezig is wanneer dat nodig is.
De OPK ondersteunt daarom de verdere inzet op veiligheid en leefbaarheid in onze wijken. De Parkstadwet biedt daarbij nieuwe mogelijkheden om woonfraude en ondermijnende activiteiten effectiever aan te pakken. Voor inwoners klinkt dat misschien als technische wetgeving, maar uiteindelijk gaat het om iets heel concreets: het beschermen van de leefbaarheid van onze buurten.
Veilige wijken ontstaan niet vanzelf. Zij vragen voortdurende aandacht, duidelijke keuzes en een overheid die handelt wanneer dat nodig is. Maar veiligheid heeft ook te maken met het zgn. fysieke domein: onze dagelijkse leefomgeving.
Voorzitter,
Vanuit die gedachte dient de OPK vandaag één motie in:
de motie Seniorentoets Verkeersveiligheid.
Verkeersveiligheid wordt vaak beoordeeld vanuit auto’s, fietspaden en verkeersstromen. Maar wie de stad bekijkt door de ogen van een oudere inwoner, ziet soms een andere werkelijkheid.
Een oversteekplaats die volgens de normen veilig is, wordt niet altijd als veilig ervaren. Een route die technisch toegankelijk lijkt, blijkt in de praktijk soms toch lastig begaanbaar.
Daarom vragen wij het college om bij nieuwe verkeersprojecten nadrukkelijk aandacht te besteden aan oversteektijden, verlichting, looproutes en rustmogelijkheden. Want een openbare ruimte die werkt voor ouderen, werkt meestal beter voor iedereen.
Naast verkeersveiligheid willen wij ook aandacht vragen voor de toegankelijkheid van onze openbare ruimte in bredere zin.
Wij zien dat het college de afgelopen jaren stappen heeft gezet. Zo is gewerkt aan fysieke toegankelijkheid, zijn openbare toiletten in kaart gebracht, opgenomen in de HogeNood-appen is het aantal openbare toiletten uitgebreid. Dat zijn positieve ontwikkelingen die waardering verdienen.
Maar tegelijkertijd zien we dat landelijke organisaties zoals de Toiletalliantie, de Maag Lever Darm Stichting en het MDL Fonds blijvend aandacht vragen voor de beschikbaarheid van toegankelijke toiletten voor mensen met een beperking, een chronische aandoening of mobiliteitsproblemen.
Voor deze inwoners bepaalt de aanwezigheid van een toilet soms letterlijk of zij zelfstandig kunnen deelnemen aan het openbare leven. Hetzelfde geldt voor voldoende rust- en ontmoetingsplekken in onze wijken. Een bankje lijkt misschien een klein detail, maar voor iemand die minder mobiel is, kan dat het verschil maken tussen wel of niet deelnemen aan de samenleving.
Daarom roepen wij het college op om het ingezette beleid rond toegankelijkheid, openbare voorzieningen en een inclusieve openbare ruimte ook de komende jaren voort te zetten en waar mogelijk verder uit te bouwen. Niet omdat het moet, maar omdat een toegankelijke gemeente uiteindelijk een betere gemeente is voor iedereen.
Voorzitter,
Mooie ambities vragen om een gezonde financiële basis. De OPK heeft zich altijd sterk gemaakt voor verantwoord financieel beleid. De huidige financiële positie van onze gemeente geeft vertrouwen. Maar vertrouwen is geen reden om achterover te leunen.
Ook de komende jaren blijven grote uitdagingen bestaan op het gebied van zorg, wonen, duurzaamheid en de financiële verhouding met het Rijk. Juist daarom moeten wij kritisch blijven afwegen waar investeringen het meeste maatschappelijk rendement opleveren.
Wanneer wij vandaag spreken over deze begroting, spreken wij uiteindelijk over de vraag hoe mensen hun leven in Kerkrade kunnen vormgeven.
We hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid dat ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen. Maar ook jongeren dienen we een perspectief te bieden, zodat zij hier een toekomst zien.
Mantelzorgers moeten de ondersteuning blijven krijgen die zij verdienen.
We blijven ook inzetten op projecten die ervoor zorgen dat inwoners elkaar kunnen blijven ontmoeten in hun wijk, vereniging of gemeenschapshuis.
De OPK kijkt met vertrouwen naar de komende jaren. Niet omdat alle problemen zijn opgelost, maar omdat Kerkrade laat zien dat vooruitgang mogelijk is wanneer inwoners, verenigingen, maatschappelijke organisaties, raad en college samen optrekken.
- Dat zien wij terug in de strijd tegen eenzaamheid.
- Dat zien wij terug in de ontwikkeling naar een dementievriendelijk Kerkrade.
- Dat zien wij terug in de waardering voor onze aanpak van Hulp bij het Huishouden.
- En dat zien wij vooral terug in de enorme betrokkenheid van de vele vrijwilligers die onze gemeenschap iedere dag sterker maken.
Voor de Ouderenpartij Kerkrade blijft één uitgangspunt centraal staan:
Politiek is geen doel op zichzelf. Politiek moet zichtbaar verschil maken in het dagelijks leven van mensen.
Daar zullen wij ons ook de komende jaren met overtuiging voor blijven inzetten.
Voor alle Kerkradenaren. Met een beetje extra aandacht voor degenen die dat het hardst nodig hebben.
Dank u wel.
Jos Piefer rond zijn betoog af met het indienen van een motie die voortvloeit uit die leefbaarheid in de stad en de wijken.
De Ouderenpartij Kerkrade VERZOEKT HET COLLEGE OM:
- bij nieuwe verkeersprojecten en herinrichtingen van wegen, kruispunten en openbare ruimtes een Seniorentoets Verkeersprojecten toe te passen;
- daarbij expliciet aandacht te besteden aan oversteektijden bij verkeerslichten, voetgangersoversteekplaatsen, verlichting, zit- en rustgelegenheden en de toegankelijkheid voor rollators en scootmobielen;
- ouderenorganisaties en belangenvertegenwoordigers, waaronder de Seniorenraad Kerkrade, actief te betrekken bij deze beoordeling;
- deze Seniorentoets Verkeersprojecten te verankeren bij plannen in de openbare ruimte.
De volledige motie kunt u vinden via:
https://kerkrade.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/948504aa-2134-4650-8308-f8dd7ed3a9ca?documentId=ea34479c-23d4-435d-8f24-fe912749bbb0&agendaItemId=7f6ebc03-a659-45c5-a101-a6fe7087030d